Hastanın Yoğun Bakımdan Eve Çıkmaya Hazır Olduğuna Nasıl Karar Verilir?

Yaşamsal işlevlerinin bir kısmını veya tamamını kaybetme riski olan veya kaybetmiş hastaların takibi ve tedavisi yoğun bakımlarda yapılır. Yoğun bakımlar, kritik durumda olan hastaların hastanede 24 saat gözlem altında tutulduğu birimlerdir. Bu görevi, tecrübeli, donanımlı ve eğitimli sağlık çalışanları yapar. Başta yaşam destek cihazları olmak üzere birçok tıbbi cihaz hazır bulundurulur. Hastanın tıbbi ihtiyaçlarına göre farklı cihazlar kullanılabilir. Ayrıca tedavi sürecinde ilaçlarla destek sağlanabilir. Yoğun bakımlardaki tüm süreçler ileri teknolojiye sahip cihazlarla ve multidisipliner bir yaklaşımla gerçekleştirilir. Bu nedenle işletim maliyeti çok yüksektir. Yoğun bakımın günlük maliyeti serviste yatan hastanın maliyetine göre yaklaşık 7-8 kat daha fazladır. Yoğun bakımlar, hastanelerdeki en yüksek talep olan birimlerdir. Kaynakların verimli bir şekilde kullanılması gerekir. Durumu artık stabil olan bir hastanın yoğun bakımda kalıyor olmasının hem hastalar hem de hastane için bir avantajı yoktur.

Özellikle bilinci yerinde olan hastalar için yoğun bakımda kalıyor olmak psikolojik açıdan oldukça zordur. Çevredeki acı çeken hastaları görmek moral bozucudur. Ayrıca, enfeksiyon riski de ciddiye alınması gereken bir durumdur. Hastanın palyatif bakım birimine, yataklı servise veya evine gönderilmesi daha avantajlıdır. Böylece yoğun bakımda açılan yere başka bir hasta alınabilir. Yoğun bakımdan çıkarılmaya hazır olan hasta tıbbi gereksinimlerine uygun tıbbi cihazlarla birlikte çıkarılır.

Hastanın durumunun stabil olması birkaç farklı kritere bağlıdır. Bunlardan ilki yoğun bakıma yatış sebeplerinin hepsinin çözülmesidir. Ayrıca, mekanik ventilasyona gerek kalmaması, 24 saattir akut solunum sıkıntısı olmaması, hastanın kendiliğinden nefes alıp verebilmesi, vital bulguların (nabız, kan basıncı, solunum sayısı ve benzeri) normal değerlerde olması, belirgin iyileşmenin görülmesi, kan gazlarının 24 saattir normal seviyede olması, kardiyak enzim düzeylerinde düşüş olması, hayatı tehdit edici aritmilerin olmaması, hastanın normal yolla beslenebilmesi, monitörizasyona ihtiyaç duyulmaması ve EKG ölçümlerinin normal seyretmesi hastalar için yoğun bakımdan çıkış kriterlerindendir. Hasta, yaşam destek cihazlarından bir veya birkaçına bağlı olmak durumundaysa cihazlara bağlıyken yaşamsal parametrelerin normal seyretmesi gerekir. Özellikle kan gazı ölçümleri bu konuda ciddi rol oynar.

Aşağıdaki yaşamsal parametreleri en az 4 saat karşılayabilen hastalar yoğun bakımdan çıkarılabilir:

  • PaCO2: 19 kPa
  • Solunum hızı: 10-20 bpm
  • O2 saturasyonu: > 95
  • Sistolik kan basıncı: > 100 mmHg
  • Nabız: 60-100 bpm
  • Vücut sıcaklığı: 36-37,5 °C
  • İdrar miktarı: 1/2 ml/kg
  • Hemoglobin: > 9 g/dl
  • Ağrı skoru: 0-1

Bu parametrelerle birlikte birçok yaşamsal fonksiyon da yoğun bakımdaki uzman hekimler tarafından değerlendirilir. Hekimlerin uygun gördüğü hastaların çıkış süreci başlatılır. Bazı hastaların cihazlarla birlikte çıkış yapması gerekir. Böyle bir durumda yoğun bakımdan çıkmadan önce cihazların tedarik edilmesi ve hastada denenmesi gerekir. Örneğin, mekanik ventilatöre ihtiyaç duyan bir hastaya cihaz bağlanıp test edilmelidir. Cihazla birlikte belli bir süre yoğun bakımda kaldıktan sonra hastanın yaşamsal parametrelerinde bir sorun görülmüyorsa çıkış işlemleri yapılabilir.

Hastaneden çıktıktan sonra evde bakım süreci söz konusuysa hastanın ihtiyacı olan tüm tıbbi ekipmanın hazır edilmesi gerekir. Hasta karyolası, solunum cihazı, cerrahi aspiratör, mama cihazı, havalı yatak, oksijen tüpü, oksijen konsantratörü, pulse oksimetre ve nebülizatör gibi cihazlarla birlikte gerekli medikal sarf malzemeler de önceden tedarik edilmelidir. Hasta daha hastanedeyken hastanın ailesine ve refakatçilerine tıbbi ürünlerin kullanım eğitimleri verilmelidir. Aksi halde hasta, riski süreçlerle karşı karşıya kalabilir.